De Historische Landbouwdag in Poortugaal trok dit jaar weer vele bezoekers naar het terrein achter de brandweerkazerne. Het evenement, inmiddels een vaste waarde in de regio, bracht jong en oud samen rond tractoren, oude ambachten, demonstraties en lokale verhalen.
Bezoekers konden genieten van een kleurrijke parade met meer dan zestig tractoren, indrukwekkende stoommachines, een nostalgische wammolen en natuurlijk het vakmanschap van de smid. Ook organisaties en initiatieven uit de regio waren aanwezig, zoals Stichting Ambulance Wens en het jonge ondernemersinitiatief B-Better. Tussendoor waren er tal van demonstraties van de brandweer en konden kinderen zelf ervaren hoe het is om met een brandslang of smeedhamer aan de slag te gaan.
De Landbouwdag liet niet alleen de historie van het boerenleven zien, maar bood ook ruimte voor ontmoetingen, verhalen en verbinding. Een dag vol traditie, beleving en verrassingen – vastgelegd in een reeks reportages en videoverslagen die hieronder te vinden zijn.
🎧 Klik door naar de verschillende verslagen en luister mee naar de verhalen van deelnemers, vrijwilligers en bezoekers.
Het kaf van het koren scheiden bij de wammolen
Op de 22e editie van de Historische Landbouwdag in Poortugaal konden bezoekers niet alleen tractoren en oldtimers bewonderen, maar ook kennismaken met ouderwetse landbouwtechnieken. Zo stond er een wammolen opgesteld – een apparaat waarmee vroeger het kaf van het koren werd gescheiden. “Het graan werd eerst gedorst met een dorsvlegel,” legt een van de vrijwilligers uit. “Daarna moest het kaf eruit gehaald worden. Met de wammolen doe je dat door wind te maken. De lichte vliesjes en strootjes waaien weg, terwijl de graankorrels achterblijven.” Een mooi voorbeeld van een oud gebruik dat nog altijd voortleeft in het spreekwoord het kaf van het koren scheiden.
Bezoekers konden bovendien zien hoe het proces volledig werd uitgevoerd: het graan ging in de wammolen, terwijl naast de machine ook een oude pers stond opgesteld om het stro direct te verwerken. “We gaan vandaag rogge dorsen,” aldus de vrijwilligers.
De demonstratie trok veel bekijks en liet zien hoe arbeidsintensief het landbouwproces vroeger was – en hoe ver de moderne landbouwtechniek inmiddels gevorderd is.
Stoomwals Zoef-Zoef maakt indruk op Historische Landbouwdag
Op de Historische Landbouwdag in Poortugaal viel dit jaar ook de aanwezigheid van een oude stoomwals op. De trotse eigenaar stelde de machine met een knipoog voor: “Dit is de Zoef-Zoef. Hij loopt lekker rustig, maakt wat herrie, maar snel is hij niet.” De bijnaam ontstond in de jaren vijftig, toen de wals werd opgeknapt en opnieuw in gebruik genomen. “Het is vooral woordspeling,” legt de eigenaar uit. “Een haas gaat natuurlijk hard, maar deze Zoef-Zoef loopt juist gemoedelijk. Dat maakt hem ook zo rustgevend.”
De wals werkt volledig op stoom. In de ketel wordt water opgestookt met kolen tot boven de 100 graden. Bij een druk van 8 tot 12 bar komt de machine langzaam in beweging. “Nu staat hij stationair te draaien, en dat gaat heel rustig. Pas als je aan de fluit trekt, hoor je hem echt goed,” vertelt de eigenaar lachend.
De Zoef-Zoef werd tot in de jaren vijftig gebruikt voor wegwerkzaamheden. Daarna verdween de machine in een loods, totdat hij jaren later weer werd gerestaureerd. Sindsdien is de wals regelmatig te bewonderen op evenementen zoals de Landbouwdag, waar bezoekers van dichtbij kunnen zien en horen hoe zo’n stoommachine werkt.
Gereedschappen uit vroeger tijden
Bezoekers van de Historische Landbouwdag in Poortugaal konden zaterdag ook letterlijk een stap terug in de tijd zetten. Tussen de oude tractoren en machines liepen mensen in traditionele kledij. Eén van hen droeg een klassiek boerenpak. “Het is echt zo’n pak van vroeger” legt hij uit. Voor de kraam stonden diverse historische werktuigen opgesteld. “Dit zijn spullen om het graan te schonen nadat het gedorst was.” Je ziet hier scheppen, een wan en een zicht – daarmee werd het graan gebaand. Dat gebeurde allemaal met de hand,” vertelt hij. “Het zicht werd zelfs nog tot de oorlog gebruikt.” Zelf komt hij uit een boerenfamilie. “Mijn vader was boer, mijn opa ook.” Zij hebben dit allemaal nog gebruikt. Ik heb het zelf nooit hoeven doen, want toen ik klein was, kwamen de mechanisatie en de combines. Daarmee veranderde alles.” Helemaal afscheid van het boerenleven heeft hij nooit genomen. “Ik ben boer in rust, maar we hebben nog steeds melkkoeien.”
Zo laat de Landbouwdag niet alleen de machines, maar ook de verhalen van vroeger herleven – van generatie op generatie.
Brandweer Albrandswaard geeft voorlichting tijdens Historische Landbouwdag
Ook de brandweer was dit jaar aanwezig op de Historische Landbouwdag in Poortugaal. Coördinerend bevelvoerder Xander Breuls van post Albrandswaard vertelt waarom: “Het evenement vindt dit keer vlak naast onze kazerne plaats. We hebben de organisatie geholpen met vergunningen en dachten: dan kunnen we er zelf ook iets aan bijdragen. “Daarom staan we hier met voorlichting, spelletjes en informatie over brandveiligheid.”
De brandweer ziet deelname als een kans om dichter bij de inwoners te komen. “Wie weet spreken we vandaag ook mensen die zich willen aansluiten als vrijwilliger,” zegt Breuls.
Over brandveiligheid benadrukt hij dat logisch nadenken het belangrijkst blijft. “Branden ontstaan op zoveel manieren. Woningen zijn tegenwoordig beter geïsoleerd, maar meubels zijn brandbaarder en er komen meer schadelijke gassen vrij. Branden veranderen dus, maar ze blijven even gevaarlijk.”
De brandweer doet meer dan alleen branden bestrijden. “We knippen mensen uit auto’s, rukken uit bij ongevallen of reanimaties, en halen desnoods katten uit de boom,” aldus Bruls. Voor de preventieve kant is er de wijkbrandweerman, die samen met de gemeente en de veiligheidsregio langs bewoners gaat met tips om brand te voorkomen. Hoewel niet meetbaar is hoeveel branden hiermee daadwerkelijk worden voorkomen, ziet Bruls de waarde ervan: “Het helpt ons in de repressie en vergroot de bewustwording.” “En wie weet trekken we hiermee ook jongeren en vrouwen aan die brandweervrijwilliger willen worden.”
Stichting Ambulance Wens aanwezig op Historische Landbouwdag
Tijdens de Historische Landbouwdag in Poortugaal was dit jaar ook Stichting Ambulance Wens aanwezig. In hun herkenbare tent konden bezoekers schuilen voor een korte regenbui én kennismaken met het bijzondere werk van de stichting. “Het is prachtig om hier te staan en de bekendheid van onze stichting te vergroten,” vertelt een vrijwilliger. “We wonen zelf in Rhoon, dus het voelt extra speciaal om aanwezig te zijn.” “We laten zien wat we doen met onze vrijwilligers en ambulances: het vervullen van de laatste wens van terminale patiënten.”
De stichting richt zich op mensen die afhankelijk zijn van liggend vervoer. “Stel dat iemand nog één keer naar Zandvoort wil, maar dat alleen liggend kan. Dan kan zo’n wens bij ons ingediend worden. “Wanneer nodig realiseren wij dat binnen 24 uur, volledig geregeld en begeleid.”
Per wens kunnen naast de patiënt ook twee familieleden mee, zodat de ervaring samen beleefd wordt. Alles wordt zorgvuldig georganiseerd door de vrijwilligers en wensplanners van de stichting. De aanwezigheid op de Landbouwdag bood bezoekers een waardevolle kans om meer te leren over het werk van de stichting én om steun te betuigen.
Het vuur van de smid brandt nog steeds tijdens Landbouwdag
Een vaste waarde op de Historische Landbouwdag in Poortugaal is de smid. Waar hij vroeger onmisbaar was voor het repareren van landbouwmachines en gereedschap, laat hij vandaag vooral zien dat het oude ambacht nog steeds springlevend is. “Ik maak nog steeds allerlei vormen van smeedwerk,” vertelt de smid. “Landbouwwerktuigen worden nauwelijks meer gemaakt, maar bijlen, gereedschappen en hekwerk bijvoorbeeld wel. Daarnaast doe ik veel restauratie.” Hoewel het smidsvak vaak wordt gezien als een uitstervend beroep, ziet hij toekomst. “Gelukkig zijn er nog steeds jongeren die het vak interessant vinden.” Het blijft een kwestie van vraag en aanbod. Hoe meer belangstelling voor smeedwerk, hoe meer smeden er zullen zijn.”
Tijdens de Landbouwdag geeft hij niet alleen demonstraties, maar betrekt hij ook het publiek. Kinderen en volwassenen mogen zelf proberen te smeden. “Net was ik een haarspeld aan het maken voor een re-enactmentgroep uit de vroege ijzertijd. “Zo zien mensen hoe het oudste ijzerwerk ter wereld werd vervaardigd.”
Met het vuur in de smidse en de enthousiaste bezoekers blijft dit eeuwenoude vak letterlijk en figuurlijk vonken.
